نویسنده و بازبین علمی
دکتر طاهر بابایی
دانشیار ارتز و پروتز دانشگاه علوم پزشکی ایران
مدیر کلینیک ارتوپدی فنی رادین
میزان رضایت شما:
5 / 5. 1
کلاه فرم دهی سر نوزاد از تشخیص تا تحویل
کلاه فرم دهی وسیله ای است که مسیر رشد جمجمه نوزاد را هدایت می کند و برای بد شکلی هایی به کار می رود که بعد از تولد روی سر ایجاد می شوند.
این صفحه به کار چه کسی می آید
اگر نوزادتان کمتر از هشت ماه دارد و صاف شدن یا قرینه نبودن سرش را دیده اید و نگران هستید. صافی خفیفی که ظاهر نوزاد را عوض نکرده درمان لازم ندارد. ولی اگر بد شکلی به چشم می آید، کلاه فرم دهی فقط مخصوص موارد شدید نیست و بد شکلی خفیف ولی قابل دیدن را هم درمان می کند. وقتی بد شکلی به چشم می آید، نگرانی خود شما هم بخشی از تصمیم است.
اگر روش های خانگی را انجام داده اید و نتیجه نگرفته اید. یعنی وضعیت خواب را عوض کرده اید و جهت بغل کردن و شیر دادن را متنوع کرده اید و هر روز تامی تایم داشته اید. ولی از سه یا چهار ماهگی گذشته و تغییری ندیده اید.
اگر یکی از این چهار تخصص برای فرزندتان نسخه کلاه فرم دهی نوشته است. متخصص اطفال، نورولوژیست کودکان، جراح مغز و اعصاب کودکان یا متخصص طب نوزادی.
و اگر جراحی بسته شدن زود هنگام درز جمجمه انجام شده و پزشک گفته مرحله بعد استفاده از کلاه است.
و به کار چه کسی نمی‌آید
اگر سر نوزادتان قرینه یا غیرقرینه صاف شده ولی خفیف است و مشکل ظاهری ایجاد نمی کند، درمان لازم ندارد.
کی باید به جای ما سراغ پزشک بروید
بد شکلی هایی که بعد از تولد ایجاد می شوند با بسته شدن زود هنگام درز جمجمه (کرانیوسینوستوز) یکی نیستند. راه درمان هر کدام هم فرق می کند.
در بسته شدن زود هنگام درز، سر از همان روز اول بد شکل است. در بد شکلی بعد از تولد، سر روز اول سالم بوده و بعد کم کم تغییر کرده است.
یک تفاوت ساده به جای گوش مربوط است. در بد شکلی بعد از تولد گوش سمت صاف شده جلوتر قرار می گیرد. در بسته شدن زود هنگام درز، همان گوش عقبتر می افتد.
تشخیص باز یا بسته بودن درز کار یکی از این چهار تخصص است. متخصص اطفال، نورولوژیست کودکان، جراح مغز و اعصاب کودکان یا متخصص طب نوزادی. اگر درز بسته باشد اول جراحی لازم است و کلاه بعد از جراحی می آید. در این حالت قدم بعدی شما پزشک است، نه کلینیک.
نشانه های زیر سه دسته اند و فوریت شان با هم فرق دارد.
همین امروز به پزشک مراجعه کنید
این ها نشانه های بالا رفتن فشار داخل جمجمه هستند و معطلی ندارند.
- ملاج برجسته و سفت، وقتی نوزاد آرام است و در حالت نشسته قرار دارد
- استفراغ جهنده به ویژه صبحگاهی که همراه اسهال نیست
- چشم هایی که به سمت پایین منحرف می شوند
- تشنج
- کاهش سطح هوشیاری، بی حالی غیرعادی یا شیر خوردن ضعیف
- گریه پرطنین و ممتد که آرام نمی شود
- بالا رفتن سریع دور سر و رد شدن دور سر از خطوط منحنی رشد
- مردمک های نامساوی
- تنفس نامنظم
ظرف چند روز تا دو هفته وقت بگیرید
این ها نشانه هایی هستند که بسته شدن زود هنگام درز را مطرح می کنند.
- برجستگی سفت و طناب مانند که روی خط درز لمس می شود
- ملاج جلویی که پیش از شش ماهگی بسته یا خیلی کوچک شده است
- شکل سر که از همان روز های اول غیرطبیعی بوده، نه اینکه بعدا پیدا شده باشد
- سر کشیده و باریک، یا پیشانی مثلثی با یک برجستگی در خط وسط
- پیشانی که دو طرفش قرینه نیست، به شکلی که ابرو و کاسه چشم یک طرف بالاتر باشد
- بد شکلی که بدتر می شود یا بعد از دو ماهگی هیچ بهبودی ندارد
- بد شکلی که بعد از دو تا سه ماه تغییر وضعیت و تمرین هیچ پاسخی نداده است
- دور سر که خارج از محدوده طبیعی است یا کم کم از منحنی خودش فاصله می گیرد
- بد شکلی سر همراه با ناهنجاری در دست یا پا
- لوچی چشم یا وضعیت غیر طبیعی سر
- هر نشانه ای از عقب افتادن رشد
در این حالت خودتان دنبال عکس و سیتی اسکن نروید. راهنما های عملی پزشکی هم می گویند در صورت شک معطل نکنید و در اولین قدم به پزشک متخصص مراجعه نمایید.
در این حالت خودتان دنبال عکس و سیتی اسکن نروید. راهنما های عملی پزشکی هم می گویند در صورت شک معطل نکنید.
در این حالت ها وقت معمولی کافی است
- صافی یا کجی خفیف تا متوسط بدون هیچ کدام از نشانه های بالا. والدین آموزش می بینند و وضعیت خواب عوض می شود و تامی تایم ادامه پیدا می کند. ویزیت بعدی چهار تا هشت هفته بعد است
- محدودیت در چرخش گردن یا اینکه نوزاد همیشه سرش را به یک سمت نگه می دارد. نوزاد به فیزیوتراپی ارجاع می شود و هر چه زودتر بهتر
- بد شکلی متوسط تا شدیدی که با تغییر وضعیت بهتر نشده و نوزاد چهار تا شش ماهه است. برای این نوزاد کلاه فرم دهی بررسی می شود
- عفونت مکرر گوش یا شک به کم شنوایی
- دیر حرف زدن
بد شکلی بعد از تولد و بسته شدن زود هنگام درز، هر دو با معاینه مشخص می شوند. پیش از هر اقدامی، چه عکس برداری چه روش خانگی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
کلاه چه کاری می کند
کلاه در نقاط برجسته سر تماس کنترل شده دارد و در نقاط صاف فضای آزاد برای رشد می گذارد. یعنی جلوی رشد سر را نمی گیرد و فقط مسیر رشد جمجمه را هدایت می کند. دکتر بابایی کلاه فرم دهی را به آتل پا تشبیه می کند، همان آتلی که برای یک آسیب جزئی بسته می شود.
اگر درمان مناسب در زمان مناسب شروع شود، اصلاحی که ایجاد می شود دائمی است و جمجمه به حالت قبلی بر نمی گردد.
روی رشد مغز هم اثر منفی ندارد.
و چه کاری نمی کند
کلاه درمان بسته شدن زود هنگام درز جمجمه نیست. اگر درز زود هنگام بسته شده باشد، اول جراحی انجام می شود و کلاه بعد از جراحی به کار می آید.
کلاه جای تشخیص پزشک را نمی گیرد. کسی که مشخص می کند درز باز است یا بسته، یکی از این چهار تخصص است و نسخه هم از او می آید. متخصص اطفال، نورولوژیست کودکان، جراح مغز و اعصاب کودکان یا متخصص طب نوزادی.
چه سنی برای اقدام درست است
بهترین زمان اقدام برای اصلاح بین سه تا چهار ماهگی است. سن طلایی درمان تا هشت ماهگی ادامه دارد.
از هشت ماهگی به بعد تغییر وضعیت جمجمه سخت تر می شود و درمان طولانی تری لازم دارد. برای تشخیص هم بهترین زمان کمتر از سه ماهگی است، یعنی خیلی زودتر از چیزی که بیشتر والدین فکر می کنند.
اینکه چه زمانی مراجعه کنید تصمیم شماست.
با بزرگ شدن خودش درست نمی شود؟
خیلی از پدر و مادر ها قبلا از یک نفر دیگر جواب متفاوتی شنیده اند. جمله رایج این است که تا سه سالگی خودش خوب می شود.
این حرف کاملا غلط نیست، ولی ناقص است. حدود ۵ تا ۱۰ درصد نوزادانی که بد شکلی سر دارند شکل سر شان تا سه یا چهار سالگی خود به خود اصلاح می شود.
مشکل اینجاست که هیچ راهی برای پیش بینی وجود ندارد. یعنی هیچ کس نمی تواند به شما بگوید فرزند شما جزو آن ۵ یا ۱۰ درصد هست یا نه. تا آن زمان که معلوم شود، سن طلایی درمان گذشته است.
روش های خانگی و پیشگیرانه تا سه و نهایت چهار ماهگی کمک کننده هستند. بعد از آن باید با پزشک متخصص مشورت کنید. فقط پزشکی که تجربه بالینی دارد می تواند بگوید روش خانگی هنوز جواب می دهد یا نه.
از اولین تماس تا تحویل کلاه
مراجعه به کلینیک با نسخه پزشک انجام می شود. ممکن است پزشک شما را به مرکز خاصی ارجاع بدهد یا خودتان مرکز را انتخاب کنید.
جلسه اول شامل معاینه و توضیح است. کارکرد کلاه و ساعات استفاده و هزینه ها توضیح داده می شود. اگر همان جا موافق بودید، قالب گیری در همین جلسه انجام می شود. اگر بخواهید فکر کنید، وقت قالب گیری برای روز دیگری تنظیم می شود.
اگر تصمیم گرفتید ادامه بدهید، وقت قالب گیری برای روز دیگری تنظیم می شود. برای مراجعان شهرستانی با هماهنگی تلفنی قبلی، قالب گیری و در بعضی موارد ساخت یک روزه امکان دارد.
برای مراجعان شهرستانی با هماهنگی تلفنی قبلی، قالب گیری و در بعضی موارد ساخت یک روزه امکان دارد.
جلسه قالب گیری حدود پنج دقیقه طول می کشد. این سرعت نتیجه تجربه بالینی است. دکتر بابایی فرم سر بیش از ۲۰۰۰ نوزاد را اصلاح کرده و همین باعث می شود کار برای نوزاد کوتاه و راحت باشد. همزمان چند محیط از سر نوزاد با متر گرفته می شود. مواد قالب گیری بهداشتی است و حساسیت ایجاد نمی کند.
در کلینیک ارتوپدی فنی رادین قالب گیری به روش دستی انجام می شود. با قالب فیزیکی می شود کلاه را در جلسه پرو دستی اصلاح کرد و پد ها را دقیق گذاشت.
پرو اولیه یک تا دو ساعت زمان می برد. جایی که سر نیاز به رشد دارد در کلاه فضا جاسازی می شود و جایی که برجستگی هست پد گذاشته می شود. محل پد ها در همین جلسه تنظیم می شود تا تماس دقیقا روی نقاط برجسته بنشیند.
کار های نهایی شامل چرم کاری و فوم ضد حساسیت پلاستوزت است و اگر کلینیک شلوغ نباشد همان روز انجام می شود.
در جلسه تحویل دستورالعمل استفاده به همراه یک دفترچه به شما داده می شود. ساعات پوشیدن را یادداشت می کنید و در مراجعه بعدی گزارش می دهید.
تاریخ بازدید دوره ای در همان جلسه تحویل و بر اساس شدت بد شکلی تنظیم می شود و معمولا هر دو ماه یک بار است. از جلسه اول تا تحویل، دو تا سه بار مراجعه لازم است.
روزی چند ساعت و زندگی با کلاه چگونه می گذرد
اگر واقعا روزی ۱۸ تا ۲۱ ساعت کلاه روی سر نوزاد باشد، تغییرات محسوس می شود. ولی اگر قرار است چهار تا پنج ساعت در روز بگذارید، اصلا نگیرید.
این شرط جای گفتگو ندارد. خانواده ای که نمی تواند این ساعت را مدیریت کند، بهتر است پول و انرژی اش را جای دیگری بگذارد.
کلاهی که با متریال مناسب ساخته شده باشد کمتر از ۲۰۰ گرم وزن دارد. کلاه استاندارد هیچ محدودیتی در خواب یا حرکت نوزاد ایجاد نمی کند و اگر درست تنظیم شده باشد دردناک هم نیست.
تعریق زیر کلاه طبیعی است. کلاه را نشویید و زیر شیر آب نگیرید. تمیز کردن آن فقط با پد بهداشتی است که نمونه اش را از کلینیک می گیرید.
در بازدید های دوره ای ممکن است ساعات استفاده کم شود. این هم بخشی از روند طبیعی درمان است.
روند کامل استفاده روزانه و نگه داری کلاه در نحوه استفاده از کلاه فرم دهی توضیح داده شده.
در این ویدیو دکتر بابایی دو عکس از سر یک نوزاد را نشان می دهد و توضیح می دهد که این تفاوت نه به فیلتر ربط دارد نه به زاویه دوربین. آنچه شکل سر را عوض کرده، هدایت رشد جمجمه بوده است. در همان ویدیو تاکید می کند که این تغییرات دو شرط دارند. شروع زود هنگام درمان و استفاده منظم از کلاه.
دو پرونده واقعی
نوزاد پنج ماهه ای از پرند با صافی شدید پشت سر مراجعه کرد. برایش کلاه فرم دهی ساخته شد و بعد از دو ماه بد شکلی کاملا اصلاح شده بود.
نوزاد شش ماهه ای از کرمان با کجی سر مراجعه کرد. مدت استفاده از کلاه هشت هفته بود و در پایان بد شکلی کاملا اصلاح شد.
نتیجه از نوزادی به نوزاد دیگر فرق می کند و به سن شروع و شدت بد شکلی بستگی دارد. هر چه زودتر اقدام کنید و به سه تا چهار ماهگی نزدیک تر باشید، مسیر کوتاه تر است. از هشت ماهگی به بعد تغییر وضعیت جمجمه سخت تر می شود و درمان طولانی تری لازم دارد.
نمونه های بیشتری از وضعیت سر نوزادانی که درمان شده اند در گالری نمونه درمان ها جمع شده.
روایت خود والدین هم در تجربه والدینی که کلاه فرم دهی گرفته اند آمده.
هزینه به چه چیزی بستگی دارد
قیمت کلاه فرم دهی به اندازه سر نوزاد، سن او یا شدت بد شکلی وابسته نیست. یعنی خانواده ای که مشکل فرزندش شدید تر است پول بیشتری نمی دهد.
قیمت فقط به هزینه متریال وابسته است. متریال وارداتی است و با نوسان بازار بالا و پایین می رود، برای همین عدد ثابتی هم نوشته نمی شود.
جلسات چکاپ و تنظیم دوره ای هزینه ویزیت جداگانه دارند.
برای گرفتن قیمت روز تماس بگیرید یا در واتساپ پیام بدهید. توضیح کامل تر درباره قیمت کلاه فرم دهی سر نوزاد در صفحه جدا آمده.
سوال های پرتکرار والدین
نوزاد با کلاه راحت می خوابد؟ دردش نمی گیرد؟
خواب و حرکت نوزاد با کلاه استاندارد محدود نمی شود. درد هم ندارد، به شرط اینکه درست تنظیم شده باشد. اگر جایی اذیتش کرد، در بازدید دوره ای تنظیم می شود.
فرزند من حتی کلاه نخی هم نمی پوشد، به کلاه فرم دهی عادت می کند؟
این نگرانی را زیاد می شنویم. مادر یکی از همان نوزادان گفته بود نمی دانستیم به کلاه عادت می کند یا نه، چون حتی کلاه نخی هم نمی پوشید. آن نوزاد خیلی زود عادت کرد.
با بزرگ شدن خودش اصلاح نمی شود؟
پدر و مادر یکی از نوزادان گفته بودند فکر می کردیم با بزرگ تر شدن فرم سرش خودش اصلاح می شود. این اتفاق برای ۵ تا ۱۰ درصد نوزادان می افتد و تا سه یا چهار سالگی طول می کشد. هیچ کس نمی تواند از قبل بگوید فرزند شما در آن گروه هست یا نه.
زیر کلاه عرق نمی کند؟
عرق کردن زیر کلاه طبیعی است. کلاه شسته نمی شود و زیر شیر آب نمی رود. تمیز کردن آن فقط با پد بهداشتی است.
بعد از پایان درمان سرش دوباره بر می گردد؟
نه، به شرط اینکه درمان مناسب در زمان مناسب شروع شده باشد. در این حالت اصلاح دائمی است.
تازه فهمیده ایم سر نوزادمان مشکل دارد، از کجا شروع کنیم؟
یکی از خانواده ها همین را گفته بود که وقتی برای اولین بار متوجه شدیم سوالات زیادی در ذهنمان بود و نمی دانستیم از کجا شروع کنیم. نقطه شروع پزشک است. متخصص اطفال یا نورولوژیست کودکان مشخص می کند درز باز است یا بسته و نسخه می دهد. بعد از آن با همان نسخه به کلینیک مراجعه می کنید.
قدم بعدی
در جلسه اول معاینه انجام می شود و مشخص می شود که فرزند شما به کلاه نیاز دارد یا نه. اگر دارد و شما هم موافق باشید، قالب گیری همان جا انجام می شود.
تلفن: ۰۹۱۹۶۳۹۱۹۶۳ | واتساپ | رزرو معاینه رایگان
میزان رضایت شما: